Een nieuw systeem? Deel 2. Elastische energie

Je paard de hemel in rijden begint met kennis over het paardenlijf, daarna komt de intuïtie over hoe te handelen om dit optimaal te benutten. 

 

Aller eerst is het belangrijk om te weten hoe een paardenbeen functioneert, de benen dragen immers het paard. 

 

Elastische energie wordt gecreëerd in de onderbenen en geeft een actie-reactie door in het lichaam. Het is het herstellend vermogen van de pezen in combinatie met de ligamenten als het paard beweegt. 

Je kunt het je inbeelden als een rubber elastiekje.

Dit elastiekje staat op stretch wanneer het been op de grond staat en komt terug naar de originele staat wanneer het been weer omhoog komt. 

In de 'stretch' periode slaan de pezen en ligamenten gezamelijk energie op, afhankelijk van hoe functioneel de botten en gewrichten opgebouwd staan en hoe de rug beweegt kan deze energie optimaal opgeslagen en vrijgegeven worden, wat resulteert in een licht en goed functionerend paard dat fijn en gezond te rijden is. 

 

Dit systeem is zo gebouwd door moeder natuur dat het paard enorme afstanden kan verleggen op hoge snelheid zonder dat het teveel spier kracht kost. 

Maar dus ook, als het goed functioneert, een ruiter kan dragen en daar geen of minder overbelasting van ervaren. 

Hier boven staat beschreven in beeld hoe dat er voor het blote oog uit zou zien.

De pezen die meewerken aan dit proces zijn de superficial digital flexor, deep digital flexor, ulnaris lateralis en flexor carpi ulnaris/radialis.

Het ligament heet metacarpal suspensory ligament.

In het achterbeen heet het ligament het metatarsal supsensory-ligament. 
Deze pezen in combinatie met de ligamenten zorgen voor de elastische energie. 

 
Hier onder zie je op het eerste plaatje de Deep Digital flexor pees, deze pees is een van de belangrijkste pezen die zorgt voor de elastische energie. Zoals je ziet loopt deze helemaal door tot de onderkant van de voet van het paard. 

Op het tweede plaatje zie je alle pezen en de ligamenten die bijdrage aan de elastische energie. Hier zie je ook de gewrichten die dus op de juiste manier moeten kunnen opbouwen om bijvoorbeeld (vroegtijdige) slijtage te voorkomen. 

 

Onthou het rubber band idee en de deep digital flexor pees. 


De elastische energie van de pezen en ligamenten geeft de spieren de mogelijkheid om met zo min mogelijk energie het been te verplaatsen.

 

Om deze pezen optimaal te benutten is het belangrijk dat het paard in cadans, met de juiste rotatie in de rug en de juiste hoofd hals houding wordt gereden door een ruiter met anatomische kennis. 

Afhankelijk van het paard kun je bepalen wat deze juiste cadans en rotatie is. 

 

Theoretisch wil ik ingaan op het gewicht verplaatsen. 

Het verplaatsen van gewicht naar de achterhand klopt niet helemaal.

Een paardenlichaam, net als dat van vele andere zoogdieren, heeft 57% gewicht op de voorhand en 43% op de achterhand.

Dit gewicht verplaatst dus ook niet. (behalve in piaffe, maar ook hier is het maar 49% op de achterhand en wel 51% op de voorhand). 

 

Als de achterbenen geen gewicht opnemen, wat doen de achterbenen dan wel?

 

De achterbenen pushen, ze pushen het gewicht als het ware naar voren, ze zijn dus de motor van het paard. 

De voorbenen moeten dit gewicht opvangen en als ze niet genoeg kunnen 'afzetten' naar boven komen de voorbenen dus in teveel overbelasting omdat de functionering niet goed werkt. 

Het voorbeen kan alleen goed functioneren als de cadans waar in je rijdt goed is en de elastische energie en gewrichten optimaal in balans kunnen bewegen. 

 

Dit gebeurt als de rug stabiel wordt, de benen goed benut worden, het bekken kan kantelen en de achterbenen vrije energie van achter naar voren kunnen laten stromen en doordat de rug stabiel is kunnen de voorbenen die stroming op waards laten bewegen. 

Dit resulteert in het idee dat het paard gaat 'zitten', maar wat er eigenlijk gebeurt, is dat de rug en zelf gedragenheid wordt gestimuleerd. 

 
Op de plaatjes hier onder zie je hoe dat er visueel uit ziet. 

Dit paard loopt, volgens de traditionele manier van praten, 'op de voorhand'. In andere woorden, de elastische energie en rug worden niet optimaal benut.

Waarom?

Omdat het voorbeen te ver onder treed. Hier gaat echter niet om dat de achterbenen verder gaan ondertreden maar dat de zelf gedragenheid, rotatie in de rug, ontspannen mond hand verbinding en cadans beter wordt.

In dit plaatje is de balans van het paard niet correct en wordt dit paard over het tempo gereden. Dit kan op lange termijn overbelasting en blessures geven (peesblessures-ligamenten scheurtjes etc.) en op korte termijn pijn/ongemak en een onzuiver/kreupel paard. 

 

Het rijden van paarden over hun tempo is een funest punt van aandacht. Hier wordt vaak gedacht dat het paard van achter naar voren gereden moet worden om het achterbeen onder te laten treden. 
Het probleem is echter dat als je een paard zo over het tempo heen laat lopen, het paard zichzelf niet meer kan dragen en jij hem 'omhoog' moet houden, en natuurlijk het belangrijke punt dat je paard er kreupel van kan raken. 

 

Het is belangrijk dat de rotatie met geduld gevraagd wordt en de cadans vertraagd word om de passen af te kunnen maken, verlies hier echter geen activiteit. Daarna zal aanleuning komen als een resultaat van balans. 

 

Hier wordt het zelfde paard (dikkere versie :)) in haar eigen cadans gereden waardoor de elastische energie beter benut kan worden, haar rotatie is nog niet fijn genoeg om licht voor te worden en de rug optimaal te benutten maar vergeleken met het plaatje hierboven kan ze nu wel zuiver en gedragen bewegen. 

 

Het achterbeen onder treden gebeurt vanuit het bekken. 
Het bekken is in contact met, aan de ene kant, de rug en, aan de andere kant, het bovenbeen van het paard. Dit betekent zodra het bekken vast loopt (wat ontstaat in de rug- zie later in deze blog) het bekken niet kan ontspannen en kantelen en daardoor kan het bovenbeen ook niet verder naar voren bewegen, wat resulteert in het visueel zien van het achter blijven van het achterbeen.  
De stuw en draagkracht klopt, ook in het lijf.

Alleen dit heeft dus niet te maken met gewicht maar met elastische energie en rug gebruik.

Het is een benaming die in mijn ogen verkeerd is opgevat omdat de ruiters van vandaag er alles aan doen om het paard omhoog te liften en achter bij te sporen om dat gewicht maar naar achter te krijgen. Alleen het gewicht gaat niet naar achter, de rug wordt beter gebruikt en de elastische energie wordt optimaal. 
Alles wat we doen komt vanuit de rug van het paard. 
Dit betekent dus ook dat als jouw paard op één kant in de mond sterk is of heel erg hangt in allebei de handen dit vanuit de rug komt en dus ook daar op te lossen is.

Dit kan dus ook niet opgelost worden met handen, halve op houdingen of over rotatie van de hals. 

 

Om uit te leggen waarom het dus niet goed is voor je paard om over zijn/haar cadans te gaan, wil ik wat uit leggen over hard gaan, langzaam gaan en cadans van achter naar voren. 


Hard gaan (aansporen en voor opvangen) zorgt voor snelle passen, een zwaar paard en harde hulpen. Let bijvoorbeeld op het gebruik van sporen omdat het paard 'lui' is of omdat het paard zo zwaar van voren is dat men denkt dat er nóg meer bijgezet moet worden.

Een 'lui' of zwaar paard heeft gewoon weg een ruiter die de cadans van dat paard niet begrijpt. 


Langzaam gaan is het paard langzaam laten stappen waarbij het uit een gevallen is. Dit betekent dat de ruiter net niet genoeg het been er aan houd (let op: er aan houdt en niet aanspoort). Ook hierbij krijg je een zwaar paard maar ook een paard wat kan struikelen (net als met hard gaan) of een paard wat sleept met zijn benen. 

 

Cadans is een ritmische pas waarbij het paard de kans krijgt de passen af te maken en een ontspannen/aangespannen rug te creëren. Hierbij is minimaal contact met het hoofd/de mond mogelijk omdat het paard zichzelf gaat dragen in plaats van de ruiter die het paard omhoog houdt. Echter is er wel contact. 

Wat de cadans is, hangt van je paard af. 

De term van achter naar voren rijden wordt in mijn beleving teveel opgevat als je paard naar over het tempo rijden en voor in de hand opvangen. 

De motor van het paard is er om de activiteit te houden en de kracht van achter naar voor/omhoog te brengen zodat het paard licht wordt in de hand van de ruiter en zichzelf kan dragen in een cadans die van het paard is en niet van de ruiter. 

Rij nooit je paard over zijn tempo heen, dat heeft namelijk niks met paardrijden te maken.  

 

In het kort kun je elastische energie zien als een rubber bandje wat stretcht en weer los laat. Het zorgt voor beweging en kan dus ook zorgen, in combinatie met goed rug gebruik, voor een zelf gedragen paard mits het goed wordt benut.  

Vond je dit artikel interessant? Misschien is het volgende deel ook leuk om te lezen: 'Een nieuw systeem? Deel 3. Rotatie v.d. rug'.

 

 

 

 

 

 

 

Bronnen: 

http://scienceofmotion.com/documents/advanced_horsemanship.html

- http://scienceofmotion.com/index.html

- Artikel: Muscle-tendon stresses and elastic energy storage during locomotion in the horse (Andrew A. Biewener. Comparative Biochemistry and Physiology Part B 120 (1998) 73-87)

- Artikel: Natural rigidity of the horse's backbone (Equine veterinary yournal. Equine vet J. (1980), 12 (3), 101-108)

- Artikel: Contributions to the biomechanics of the vertebral column 11. Rotary system induced in the Thoraco-Lumbar Curvature by the Epaxial Musculature. (Acta Theriologica. Vol IX, 13: 171-192 Bialowieza 30.XI.1964)

- Clinic Italy Jean Luc Cornille 23.03.2018-25.03.2018

- Inside nature's giants - https://www.youtube.com/watch?v=QsvS6gEBJuE